Güven Yaratıcı Önlemler

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri tarafından 1993 yılında hazırlanarak taraflara sunulan Güven Yaratıcı Önlemler Paketi, üç belgeden oluşuyor. Güven Yaratıcı Önlemler başlığını taşıyan birinci belge, iki toplum arasında çeşitli alanlarda temas ve işbirliğinin geliştirilmesini öngörüyor. Maraş konusundaki ikinci belgede ise, Lefkoşa Uluslararası Havaalanı'nın, Birleşmiş Milletler denetiminde iki toplumun ortak kullanımına açılmasını içeriyor. BM Genel Sekreteri, paketi sunduğunda, taraflardan "evet" ya da "hayır" şeklinde bir cevap istemiş ve Türk tarafı bu yönteme karşı çıkmıştı. Paketin tam metni şöyle:

Güven Yaratıcı Önlemler

Kıbrıs'taki iki toplumun liderleri Birleşmiş Milletler' in genel koordinasyonu altında aşağıdaki güven yaratıcı önlemlerin derhal uygulanması konusunda anlaşmışlardır.

1- Özellikle su tedarikinin arttırılması olmak üzere, Kıbrıs'taki kısa ve uzun vadeli su sorunu konusunda uzmanların işbirliği.

2- Özellikle toplumlararası ahenk ve dostluğu geliştirmek üzere eğitim konusunda uzmanların işbirliği.

3- Ara bölgede Ledra Palace Oteli'nin yanındaki Çetinkaya sahasının ortak kullanımı da dahil, ortak kültürel ve spor faaliyetleri.

4- İki tarafın siyasi parti liderlerinin toplantıları.

5- İki tarafın gazetecilerinin sadece Birleşmiş Milletler tarafından verilen basın hüviyet kartlarını göstermek suretiyle hatlardan (lines) geçebilmeleri, Ledra Palas Oteli' nde gazetecilere ortak toplantı odası açılması.

6- Ortak ticari projelerin tespiti ve geliştirilmesi için iki tarafın Ticaret ve Sanayi Odaları' nın toplantıları.

7- Uluslararası yardım her iki tarafa hakkaniyete uygun bir biçimde yarar sağlayacaktır.

8- Sağlık ve çevre gibi alanlarda uzman işbirliği.

9- Kuzey'deki elektrik jeneratörünün yakın bir gelecekte devreye girmesi hesaba katılarak, elektrik konusunda ortaklaşa düzenlemeler.

10- Maraş'ta üzerinde mutabık kalındığı şekilde malların serbest dolaşımı da dahil olmak üzere Pile'de toplumlararası işbirliği.

11- Lefkoşa'daki iki tarafın da yararına olan ortak projelerin tespiti ve uygulanması için, Lefkoşa'nın Kıbrıs Rum ve Kıbrıs Türk toplumları temsilcileri arasında işbirliği.

12- 1989 tarihli askersizleştirme anlaşmasının, iki tarafın birbirlerine yakın bulundukları BM kontrolündeki Ara Bölgenin tüm alanları kapsayacak şekilde genişletilmesi konusunda UNFICYP ile işbirliği.

•  Maraş.

•  Lefkoşa Uluslararası Havaalanı.

13- İki toplumun temsilcileri iki tarafça uygulanmak üzere ilave GAÖ'ler önermek için dönemsel olarak toplanacaklardır.

14- Karşılıklı mutabık kalınacak kapsamlı bir çözüme kadar yukarıdaki düzenlemeler iki tarafın ve bölgedeki BM yönetiminin rızası olmaksızın hiçbir surette değiştirilemez. Taraflardan her biri yukarıdaki düzenlemelerin diğer tarafça uygulanmasıyla ilgili herhangi bir şikayeti BM'ye tevcih edebilir. Bölgedeki BM Yönetimi konuyu geciktirmeksizin nazarı dikkate alınacaktır. İki taraf BM' nin tavsiyelerini derhal ve iyi niyetle uygulamaya icbar edilecektir.

15- Bu düzenlemeler iki tarafın Kıbrıs sorununun kapsamlı bir çözüme ilişkin tutumlarına halel gelmeksizin uygulanacaktır.

Maraş

• Maraş'ın çitli bölgesi (Bölge) ......... tarihinden itibaren Kıbrıs sorununa mutabık kalınacak kapsamlı bir çözümüne kadar Birleşmiş Milletler'in yönetimi altına konulacaktır. Bölgenin güvenliğinden Birleşmiş Milletler sorumlu olacaktır. Bölgenin yönetiminde .Birleşmiş Milletler iki tarafın tavsiye ve yardımlarını alabilir. Bölgenin yönetim ve güvenliğini masrafları mutabık kalınacak bir şekilde mahallen karşılanacaktır.
• Bölge iki aşamada açılacaktır. Birinci aşamada, ki bu aşama yukarıda zikredilen tarihten itibaren iki ay içerisinde yürürlüğe girecektir, ekli haritada gösterilen tali bölge A rehabilitasyon için açılacak, bu tali bölgedeki mülk sahipleri mülklerinin sahipliğini yeniden iddia edebilecekler ve iki toplumlu temas hemen bundan sonraki iki paragrafın hükümleriyle uyumlu olarak başlatılacaktır. İkinci aşamada yukarıda zikredilen tarihten X ay sonra başlayarak aynı düzenlemeler ekli haritada gösterilen tali B'ye uygulanacaktır.
•  Bölge toplumlararası temas ve ticaret bakımından özel bir karakteri haiz olacaktır. İki tarafın Ticaret ve Sanayi Odaları, iki toplumun menfaatine olan toplumlararası ticaretin geliştirilmesi ve tatbiki hususunda bölgedeki Birleşmiş Milletler yönetimine yardımcı olacaklardır. İki toplumun BM tarafından seçilecek kuruluşları toplumlararası temasın geliştirilmesi ve tatbiki hususunda bölgedeki BM yönetimine yardımcı olacaklardır,
• Kıbrıs Rumları ve Kıbrıs Türkleri bölgeye serbestçe ve herhangi bir formalite olmaksızın girebilirler. Bunlar (Kıbrıslı Türkler-Kıbrıslı Rumlar), kendi taraflarından getirecekleri ürünler, mamuller ve hizmetlerin satışı da dahil ticari faaliyetlerde bulunmak için bölgeyi kullanabilirler. Bölgede ticari teşebbüs kurmak isteyen ve bölgede mülkü bulunmayanlara uzun vadeli kiralama temeline dayalı mülkler sağlanacak ve yeni mülklerin inşaası temin edilecektir. İki tarafın Ticaret ve Sanayi Odaları Kıbrıs Rumları ve Kıbrıs Türkleri arasında ortak yatırımlar (joint ventures) birlikte tespit edecekler, geliştirecekler ve inkişaf ettireceklerdir. Bu projelerin finansmanının krediler ve kredi garantiler vs. yolları ile kolaylaştırılması için düzenlemeler yapılacaktır.
• LUH için yapılan düzenlemelerde sağlanan yabancı turistlerin engellenmeksizin seyahati hususu Maraş tarihiyle tatbik edilebilir. Güneydeki yabancı ziyaretçiler bölge üzerinden, Adanın güney kısmından Adanın kuzey kısmına engellemeksizin seyahat etmeye muktedir olacaklardır.
• Bölgede uygulanacak kanunlar, Kıbrıs'ta I Aralık 1963 tarihinde yürürlükte bulunan kanunlar olacaktır. Her iki toplumdan şahısları ilgilendiren davalar kendi toplumları tarafından atanacak bir Kıbrıslı Rum ve bir Kıbrıslı Türk hakimce ortaklaşa bakılacaktır.

 

Lefkoşa Uluslararası Havaalanı

• Lefkoşa Uluslararası Havaalanı, ........ tarihinden itibaren Kıbrıs sorununun karşılıklı mutabık kalınacak bir çözüme kadar Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı'nın (ICAO) işbirliği ile Birleşmiş MiIIetler'in yönetimi ve işletme kontrolü altında sivil yolcu ve sivil kargo trafiğine açılacaktır. Havaalanındaki trafik haklar, Kıbrıs'ta trafik hakları olan yabancı havayolları ile sınırlı olacaktır. Bu haklar, Türkiye Cumhuriyeti'nde kayıtlı havayolları tarafından kullanılacaktır. Havaalanı için iniş ücretleri Birleşmiş Milletler/ICAO tarafından Kıbrıs'taki diğer havaalanları ile mevcut düzenlemeleri menfi yönde etkilemeyecek şekilde düzenlenecektir. Kıbrıs'a LUH'ndan giriş yapan yabancı ziyaretçiler, Adada kaldıkları süre zarfında, iki taaraf arasında engellemeksizin seyahat edebilirler.
• Havaalanının yönetiminde ve işletmesinde Birleşmiş Milletler/ICAO her iki tarafın tavsiye ve yardımlarını alabilir. Birleşmiş Milletler/ICAO Havaalanı'nın güvenliğinden sorumlu olacaktır. Havaalanının faal hale getirilmesi, yönetimi, işletilmesi ve güvenliğin masrafları mutabık kalınacak bir şekilde mahallen karşılanacaktır.
• Her iki taraf kişilerin veya malların LUH tarikiyle serbest dolaşımını olumsuz yönde etkileyecek herhangi bir hareketten kaçınmayı taahhüt ederler. Bu bağlamda taraflardan her biri bu taahhüdün uygulanmasına ilişkin herhangi bir şikayeti BM Havaalanı yönetimine getirebilirler. BM Havaalanı yönetimi konuyu geciktirmeksizin mütalaa edecektir ve iki taraf konuyla ilgili olarak yönetimin yapacağı tavsiyeleri derhal ve iyi niyetli uygulamak hususunda taahhütte bulunurlar.